Avusturya Eğitim Sistemi

Çocukları Avusturya’da öğrenim gören Avusturyalı Türk ailelerin ve de Türkiye’den Avusturya‘ya üniversite eğitimi için gelmek isteyen öğrencilerin mutlaka Avusturya Eğitim Sistemi hakkında bilgi sahibi olmaları gerektiğini düşündüğümden bu yazıyı hazırladım.

AVUSTURYA EĞİTİM SİSTEMİ

1 Avusturya Eğitim Sistemi ve PISA

Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı PISA, ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi 31 ülkede ve OECD ortağı gelişmekte olan ülkelerde uygulanan ve eğitim sistemlerinin durumu hakkında karşılaştırmalı bilgi vermek amacıyla 1997 yılında hayata geçirilen ve her üç yılda bir 15 yaşı gençlerin bilgi ve becerilerini ölçen bir sistemdir.

Avusturya, dolayısıyla da Avusturya Eğitim Sistemi PISA testlerinde kan kaybetmeye devam etmekle beraber, Türkiye ise listenin dibine demir atmış durumda.

2 Avusturya Eğitim Sistemi ‘nde zorunlu eğitim

Avusturya Eğitim Sistemi ‘nde 9 senelik bir ders zorunluluğu (Unterrichtspflicht) bulunsa da, okula gitme zorunluluğu (Schulpflicht) yok. Velinin gerekli makamlara başvurması ve onay çıkması halinde evde -uzaktan- eğitime müsaade edilebiliyor.

Örneğin matematik hocam okullarda verilen eğitimi beğenmediğinden ilkokulda çocuklarını okula göndermedi ve dersleri evde yine kendisi gibi öğretmen olan eşiyle beraber verdiler.

Çocukları ders yılı sonunda bir devlet okuluna giderek öğretmenler tarafından sınava tabi tutulurak bilgi seviyeleri ölçülür ve yeterlilik durumunda bir üst sınıfa geçerlerdi. Bu da Avusturya Eğitim Sistemi ‘ne has bir olay.

3 Avusturya Eğitim Sistemi – Okul çeşitleri

Kısaca madde madde okul çeşitleri:

3.1 Avusturya’da okul öncesi eğitim

3.1.1 Anaokulu (Kindergarten)

Okul öncesi son sene zorunlu, isteğe göre okul öncesi son üç sene çocuğunuzu gönderebilirsiniz.

3.1.2 Okula hazırlık (Vorschule)

Okula hazır olmadığı tespit edilen çocukların okul hayatlarına başlamadan önce bir sene gittikleri ya da gitmek zorunda oldukları bir okul. Bu okullarda Almanca yeterliliği olmayan yabancı öğrenciler ağırlıkta bulunmakta.


Bu da ilginizi çekebilir

Bir doktorun anatomisi

Psikolog Zehra Gümüş ile Avusturyalı Türk gençlerin eğitimde dünü, bugünü ve yarını üzerine söyleşi:

Türk Psikolog Viyana


3.2 İlköğretim

3.2.1 İlkokul (Volksschule)

4 sene.

Özel okul (Sonderschule): İlkokul öncesi öğrenmekte zorluk çektiği tespit edilen ve okulda derslere ayak uyduramayacağı düşünülen çocukların gönderildikleri ‘özel’ bir okuldur. Öğrencinin durumunda bir gelişme olmadığı takdirde ortaokul seviyesinde de ‘özel’ okula devam edilir.

 

Bazı aileler ‘Sonderschule’nin zihinsel engelli çocuklara mahsus bir okul olduğunu düşünseler de durum farklıdır. Bu okula giden çocukların sorunu zeka seviyesi olacağı gibi, dil sorunu ya da tembellik de olabilir.

3.2.2 Ortaokul (Hauptschule)

4 sene.

Avusturya‘da ortaokul çağına gelmiş öğrencilere iki farklı okul sistemi sunulur:

3.2.2.1 Lise alt basamak (Gymnasium Unterstufe)

4 sene.

Bu okullar ortaokul yaşına gelen ve ilkokuldaki başarı durumu daha iyi olan çocukların gittikleri liselerin alt basamaklarıdır.

3.2.2.2 Genel ortaokul (Hauptschule)

4 sene.

Eğitim sisteminde yeni yapılan değişiklikle, düz ortaokullarda bazı derslerde biraz evvel bahsettiğimiz lise alt basamak (Gymnasium Unterstufe) seviyesinde eğitim görülen ve not alınan gruplar oluşturuldu.

Örneğin düz ortaokulda matematik dersinde en iyi notu, yani ‘1‘ alan bir öğrenci, lise alt basamak (Gymnasium Unterstufe) seviyesinde not almak isterse, notu iki basamak gerileyerek ‘3‘ oluyor. Gymnasium alt basamak seviyesinde not alması da öğrenciye yüksek öğrenim yapmak istemesi durumunda kolaylık sağlayabiliyor.

3.2 Politeknik Okulu (Polytechnische Schule)

1 sene.

Ortaokul sonrası yüksek öğrenim hayatına devam etmek istemeyen öğrenciler için farklı meslek dallarını yakından tanıyabilme imkanına sahip oldukları bir sene zorunlu eğitim. Bu okulu bitiren öğrenciler çıraklık eğitimlerine başlarlar:

3.2.1 Çıraklık eğitimi

Seçilen mesleğe göre 3 ya da 4 sene.

Öğrenci bu süre zarfında öğrendiği meslek üzerine her sene arka arkaya iki ay kesintisiz meslek okuluna gitme zorunluluğuna sahiptir. Bazı meslek dallarında senede iki ay yerine, senenin tamamında her hafta bir gün meslek okuluna gidilir. Çıraklık eğitiminin son ayağı olan bitirme sınavını (Lehrabschlussprüfung) geçmeniz durumunda ise ustalık diplomanızı (Lehrabschlusszeugnis) alırsınız.

3.3 Lise

Avusturya Eğitim Sistemi ‘nde liseler; genel kültür ağırlıklı düz lise ve meslek eğitimi veren lise dengi meslek okulları olmak üzere ikiye ayırılır:

3.3.1 Lise üst basamak (AHS ya da Gymnasium)

4 sene.

Genel eğitim ağırlıklı. Üniversiteye giriş hakkı veren ‘Olgunluk Sınavı’ (Matura) ile biter.

3.3.2 Lise dengi meslek yüksekokulları (HTL, HAK, HBLA vb.)

5 sene.

Üniversiteye giriş hakkı veren ‘Olgunluk Sınavı’ (Matura) ile biterler. Bu okullardan sonra isteyenler iş hayatına atılır, isteyenler ise üniversiteye devam ederler. Avusturya Eğitim Sistemi bu okullar vasıtasıyla kalifiye ara eleman yetiştirmede dünyanın en iyileri arasında bulunmakta.

Öyle ki, ortaokul sonrası eğitim veren ve beş yıl süren ve tekstilden ekonomiye, tarımdan gastronomiye, silah sanayiinden elektroniğe, inşaattan sosyal mesleklere kadar birçok farklı dallarda kalifiye eleman yetiştirmek için kurulmuş lise dengi meslek yüksekokulları bu iş için adeta biçilmiş kaftan.

Bu okulllara örnek olarak HAK (Ekonomi Meslek Lisesi), HTL (Teknik Meslek Lisesi) ve de HBLA (Gastronom Meslek Lisesi) örnek gösterebilir. Beş yıllık bir eğitim sonrası olgunluk sınavı (Matura) diplomasıyla (18-19 yaşlarında) bu okullardan mezun olan gençler her ne kadar üniversite mezunlarında bulunan teorik bilgiye sahip olmasalar da, ekonominin ihtiyaç duyduğu ara eleman ihtiyacını fazlasıyla karşılamaktalar.

Avusturya’daki eğitim hayatıma dair bilgiler verdiğim Yurtdışında Üniversite Okumak başlıklı yazımda Altyapı Mühendisliği üzerine eğitim veren bir teknik meslek lisesi olan HTL-Tiefbau mezunu olduğumdan bahsetmiştim.

Bu teknik meslek liselerinden mezun olanlar kendi alanlarında üç senelik bir iş tecrübesine sahip olmaları durumunda Ingenieur ya da kısaca Ing. (Mühendis) unvanı alırlar.

3.3.2.1 Dört senelik meslek yüksekokulları

Bu okullar sadece iş hayatına eleman yetiştirir ve üniversiteye devam etmek mümkün değildir. Bu okulların mezunları beş senelik meslek liselerinde olduğu gibi “Olgunluk Sınavı (Matura)” diploması almazlar.

Bu nedenle de üniversiteye devam etme arzusu doğduğu takdirde okula devam edilmesi gerekir ve ancak ek kurslar ya da akşam okulları vasıtasıyla “Olgunluk Sınavı (Matura)” yapıldıktan sonra bu mümkündür.

Not: Öğrenciler için zor olan Avusturya’da lise okumak daha doğrusu liseye kabul almaktır. İstisnalar dışında bir öğrencinin üniversite eğitimi alıp alamayacağı liseye kabul alıp alamamasına bağlıdır.

3.4 Üniversite

Çok rağbet gören bölümler dışında lise sonrası alınan Olgunluk Sınavı (Matura) diploması ile istenilen üniversiteye sınavsız kayıt yapmak mümkün.

avusturya eğitim sistemi

Avusturya Eğitim Sistemi – Avusturya’da üniversite eğitimi. Fotoğraf: Viyana Teknik Üniversitesi, Muratcan Gümüş.

Özellikle son 10 yıl içerisinde üniversite sisteminde ciddi değişiklikler oldu. Eskiden lisans ve yüksek lisans eğitimi ‘diploma’ altında birlikte verilirdi. Bologna uyum süreciyle beraber Amerikan eğitim sisteminde olduğu gibi ‘diploma’ programları ‘lisans’ ve ‘yüksek’ lisans olarak ikiye bölündü.


Bu da ilginizi çekebilir

Bir doktorun anatomisi

Karar aşamasından mezuniyet konuşmama (video) üniversite hayatım: 

Yurtdışında üniversite okumak


A’dan Z’ye bir rehber olma özelliğini taşıyan Viyana Teknik Üniversitesi adlı yazımda mezunu olduğum bu üniversite hakkında bildiklerimi anlatmaya çalıştım. Özellikle de Avusturya’da üniversite okumak isteyen genç arkadaşlarımızın başka hiçbir kaynakta bulamayacakları tarzdan bu bilgilerden faydalanmalarından memnuniyet duyacağım. Yine aynı şekilde Viyana Teknik Üniversitesi Eğitim Sistemi başlıklı yazımda Avusturya üniversitelerini Türk üniversitelerinden ayıran en önemli özelliklerini anlatmaya çalıştım.

Avusturya ve Almanca konuşulan coğrafyanın en büyük ve aynı zamanda da Avrupa’nın en köklü üniversitelerinden biri olma özelliğine sahip Viyana Üniversitesi üzerine yazdığımız kapsamlı yazıda ise Avusturya dili olan Almanca kursları, Viyana Üniversitesi tarihi, Viyana Üniversitesi fiyatları, Avusturya vizesi için gerekli evraklar, Viyana kalacak yer, Viyana Üniversitesi başvuru, Viyana Üniversitesi yüksek lisans gibi birçok farklı konu hakkında merak ettiklerinizi bulabilirsiniz.


Bu da ilginizi çekebilir

Bir doktorun anatomisi

Avusturya doğumlu ve 2012’den bu yana ABD’de yaşayan girişimci Özgür Güler’in gözünden Avusturya ve Amerika’daki akademik hayatların farklılıkları ve her iki ülkedeki üniversite eğitiminin karşılaştırması:

Başarı hikayesi


Avusturya’da üniversite okumak isteyen gençlerin ilgilerini çekebilecek bir diğer konu ise öğrenciler için ülkedeki çalışma şartları ve kazanç sınırlamaları olabilir. Avusturya Öğrenci Çalışma İzni başlıklı yazı bu konuda birçok sorulara cevap bulmalarına yardımcı olacaktır.

3.4.1 Avusturya Eğitim Sistemi ‘nde üniversite çeşitleri

Avusturya Eğitim Sistemi ‘nde üniversite çağına gelmiş bir gence iki farklı üniversite sistemi sunulur:

3.4.1.1 Üniversite

Teorik eğitim veren klasik anlamda üniversite. Bu sistemde öğrenci özgürdür; hangi derse ne zaman gireceğini, sınavları ne zaman yapacağını yine kendisi belirler.

Avusturya’da üniversite eğitimi için ülkenin yolunu tutan Türk öğrenciler bu farklı eğitim sisteminde bir hayli zorlanabiliyorlar. Türk öğrencilerin başarısızlık sebepleri üzerine yapmış olduğum bir analizi Viyana’da Okuyan Türk Öğrenciler başlıklı yazımda bulacaksınız. Yine aynı şekilde genç arkadaşlarımızın hedefe ulaşmak için nelere dikkat etmeleri gerektiğini öğrenmeleri adına Başarılı Olmak başlıklı yazıyı da okumalarını tavsiye ederim.

Avusturya’da üniversite okumanın avantaj ve dezavantajlarını anlatmaya çalıştığım Viyana’da okumak başlıklı yazı da ilginizi çekecektir.

3.4.1.2 Fachhochschule

Avusturya’da üniversite okumak isteyen ve Avusturya Eğitim Sistemi üzerine araştırma yapacakların kendilerine yöneltebilecekleri sorulardan bir tanesi de Fachhochschule nedir? olabilir. 

Fachhochschule’nin Türkçe karşılığı üniversite dengi meslek yüksekokulu ya da Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (University of Applied Sciences) olarak geçmekte.

Bu sistem bir anlamda lisenin uzantısı olmakla beraber, öğrencinin özgürlük alanı kısıtlıdır; uyulması gereken bir ders programı, dönem sonu kesin sınav tarihleri vardır.

3.4.2 Avusturya’da yüksek öğrenim şartları

Tıp, psikoloji, biyoloji, eczacılık, öğretmenlik, tiyatro vs. gibi fazla rağbet gören bazı bölümler dışında, lise olgunluk sınavı (Matura) diplomasıyla başka bir sınava ihtiyaç duymadan üniversiteye kayıt yapmak Avusturyalı öğrenciler için mümkün.

Söz konusu sınavlar ise girmek istenilen üniversitenin bölümü için gerçekleştirilen bir sınavdan ibaret ve dolayısıyla da tüm ülke genelinden rakiplerle karşı karşıya gelinen bir sınav değil. O bölüme kaç kişi başvurmuşsa o kadar rakibiniz var.

Avusturya üniversitelerinin maddi kısıntıların yanısıra en büyük sorunu ise, Avrupa’da sınırsız dolaşma hakkıyla buraya eğitim görmeye gelen -ve başını, bugün itibariyle ülkenin en büyük göçmen grubunu oluşturan Almanların çektiği- AB üyesi ülkelerin öğrencileri. Kısacası Avrupa Birliği vatandaşlarının birlik içerisindeki dolaşma, çalışma ve eğitim görme hakkı Avusturya’yı bu konuda zora sokmakta.

Türk öğrenciler için Avusturya üniversitelerine kabul şartlarını:

başlıklı söyleşiden okuyabilirsiniz.

4 Avusturya Eğitim Sistemi ve Notlar

Avusturya Eğitim Sistemi ‘nden bahsederken öğrenciler için şüphesiz önemli bir konu olan notları atlamak olmaz. Avusturya’daki not sistemini kısaca özetleyecek olursak:

Not: 1 – Pekiyi (Sehr gut)
Not: 2 – İyi (Gut)
Not: 3 – Orta (Befriedigend)
Not: 4 – Yeterli (Geçti) (Genügend)
Not: 5 – Yetersiz (Kaldı) (Nicht Genügend)

5 Avusturya Unvanları

Avusturya Eğitim Sistemi ‘nin bir diğer özelliği de unvanlara değer vermesidir. Avusturya teknik liselerinden ya da üniversitelerinden birini bitirmeniz durumunda okuduğunuz bölüme göre isminizin önüne bir unvan yazılır.

Avusturyalılar, özellikle de Viyanalılar telefon görüşmelerinde dahi (haliyle daha çok ilgi görme arzusuyla) bendeniz (örneğin) Dr. ya da yüksek mühendis şu ya da bu diye unvanlarını belirtirler. Avusturya Eğitim Sistemi ‘nde yer alan unvanlara bazı örnekler verecek olursak:

  • Ing. (Ingenieur): Kendi dallarında üç yıl iş tecrübesine sahip lise dengi meslek yüksekokulu (HTL) mezunlarına verilir.
  • BSc. (Bachelor of Science): Bologna uyum süreciyle ortaya çıkan ve lisans mezunlarına verilen unvan. Henüz pek tanınmıyor ve de iş verenler tarafından pek değer görmüyor.
  • MSc. (Master of Science) ya da MA: Bologna uyum süreciyle ortaya çıkan yeni sistemde yüksek lisans mezunlarına verilen unvan.
  • Dipl.-Ing. ya da DI (Diplom Ingenieur): Teknik üniversitelerin yüksek lisans programlarından mezun olanlar (bazı bölümler dışında genelde) bu unvanı alırlar (DI, Msc.) ve ‘Yüksek Mühendis’ anlamına gelir. Almanca konuşulan ülkelerde (Almanya, İsviçre) ve bazı Doğu Avrupa ülkelerinde yaygındır. Doktora sonrası ise Dr.techn. DI (Doktor Mühendis) olunur.
  • Dipl.-Ing. (FH): Üniversite dengi meslek yüksek okulu olan Fachhochschule mezunlarına Bologna süreci öncesi yani eski sistemde bu unvan verilirdi.
  • Mag. (Erkeklerde Magister, kadınlarda Magistra okunur): Eski sistemde teknik bölümler dışında diğer bölümlerin mezunlarına bu unvan verilirdi. Artık MSc.
  • Dr. med.: Tıp fakültesi mezunlarının aldığı unvan.

Bu da ilginizi çekebilir

Viyana Ekonomi Üniversitesi’nde gerçekleşen ve Avusturya Eğitim Bakanı’nın da katıldığı panelin özeti:

Eğitim Bir Fırsattır


Bu yazımda size elimden geldiğince Avusturya Eğitim Sistemi hakkında genel bilgiler vermeye çalıştım. Şayet bu yazdıklarıma sizin de eklemek istedikleriniz varsa, lütfen düşüncelerinizi yazının altına yorum olarak yazınız. Teşekkürler.

Yorum Yap